Thuật ngữ Tài chính

Cho biết nhà đầu tư đang sẵn sàng trả bao nhiêu đồng cho mỗi 1 đồng lợi nhuận của doanh nghiệp. P/E cao thường phản ánh kỳ vọng tăng trưởng mạnh trong tương lai; P/E thấp có thể là món hời nhưng cũng có thể là bẫy giá trị.

Lợi nhuận kế toán (E) dễ bị bóp méo bởi các khoản thu nhập bất thường một lần hoặc thủ thuật kế toán dồn tích. Luôn đối chiếu P/E với tốc độ tăng trưởng và chất lượng dòng tiền thực tế.

Cho biết thị trường đang định giá doanh nghiệp gấp bao nhiêu lần giá trị tài sản ròng kế toán. Thích hợp nhất khi định giá các định chế tài chính (ngân hàng, bảo hiểm) hoặc doanh nghiệp thâm dụng tài sản hữu hình.

P/B ít có ý nghĩa đối với các công ty công nghệ, dược phẩm hay dịch vụ nơi mà các tài sản vô hình giá trị nhất (thương hiệu, bằng sáng chế, con người) không được ghi nhận đầy đủ trên bảng cân đối kế toán.

Warren Buffett coi ROE duy trì bền vững trên 15%–20% mà không dùng nợ vay quá mức là một trong những chỉ dấu tin cậy nhất về sự hiện diện của một con hào kinh tế (Moat).

ROE có thể bị thổi phồng giả tạo nếu công ty sử dụng đòn bẩy tài chính (nợ vay) quá cao. Cần dùng mô hình DuPont (Biên ròng × Vòng quay tài sản × Đòn bẩy tài chính) để bóc tách nguồn gốc thực sự của ROE.

Nếu ROIC lớn hơn Chi phí vốn bình quân (WACC), mỗi đồng vốn công ty tái đầu tư mở rộng sẽ kiến tạo thêm giá trị thặng dư cho cổ đông. Nếu ROIC nhỏ hơn WACC, tăng trưởng càng nhanh công ty càng tiêu hủy giá trị.

Cần loại bỏ tiền mặt nhàn rỗi vượt quá nhu cầu hoạt động hàng ngày ra khỏi mẫu số để tránh làm giảm tỷ suất sinh lời thực tế của tài sản hoạt động cốt lõi.

Khác với lợi nhuận kế toán có thể bị tác động bởi nguyên tắc dồn tích, FCF là tiền mặt thật sự có thể dùng để trả cổ tức, mua lại cổ phiếu quỹ, trả nợ vay hoặc đầu tư chiến lược mà không cần pha loãng cổ phiếu.

FCF trong một năm đơn lẻ có thể biến động mạnh do chu kỳ vốn lưu động hoặc đợt mở rộng nhà máy lớn. Cần đánh giá FCF bình quân qua chu kỳ từ 3 đến 5 năm.

Một doanh nghiệp có Moat rộng có thể duy trì ROIC và biên lợi nhuận cao liên tục trong hàng thập kỷ bất chấp sự tấn công của đối thủ cạnh tranh có nguồn vốn lớn.

Moat không phải là vĩnh cửu. Sự thay đổi về công nghệ đột phá, thói quen người tiêu dùng hoặc sự tự mãn của ban điều hành có thể làm xói mòn con hào theo thời gian.

Biên an toàn là tấm nệm hấp thụ chấn động bảo vệ nhà đầu tư trước những sai số dự báo tất yếu, biến động chu kỳ bất ngờ và các yếu tố bất khả kháng trong tương lai.

Biên an toàn dựa trên một ước tính giá trị nội tại sai lầm thì không còn là an toàn. Nếu giá trị doanh nghiệp tiếp tục suy thoái, biên an toàn sẽ nhanh chóng biến mất.

Giải quyết triệt để điểm mù của lợi nhuận kế toán Net Income (bỏ qua nhu cầu tái đầu tư tài sản) và EBITDA (bỏ qua hoàn toàn chi phí thay thế hao mòn máy móc).

Báo cáo tài chính theo chuẩn kế toán không tách riêng Maintenance Capex và Growth Capex; nhà đầu tư phải tự ước tính bằng phân tích chuyên sâu.

Được dùng làm tỷ suất chiết khấu trong mô hình định giá dòng tiền DCF và mức rào cản tối thiểu (hurdle rate) cho các quyết định mở rộng đầu tư mới của doanh nghiệp.

Một biến động nhỏ của WACC (chỉ 1%) trong mô hình DCF có thể làm thay đổi từ 15% đến 25% giá trị ước tính của doanh nghiệp.

Trong các doanh nghiệp chất lượng cao, Terminal Value thường chiếm tới 65% đến 85% tổng giá trị nội tại được mô hình hóa theo phương pháp DCF.

Terminal Value cực kỳ nhạy cảm với giả định tốc độ tăng trưởng dài hạn (g) và tỷ suất chiết khấu (WACC). Dễ bị các nhà phân tích lạm dụng để hợp lý hóa mức giá cao.

Cho phép so sánh trực tiếp sức hấp dẫn của một cổ phiếu với các kênh đầu tư thay thế như lợi suất trái phiếu chính phủ hay lãi suất tiền gửi ngân hàng. Cổ phiếu có P/E = 12.5x tương ứng Earnings Yield = 8%.

Earnings Yield không phải là cổ tức tiền mặt cầm tay; nó bao gồm cả phần lợi nhuận được ban lãnh đạo giữ lại tái đầu tư.

Thể hiện quyền định giá (Pricing Power) và kỷ luật kiểm soát chi phí. Doanh nghiệp có biên ròng cao và giữ vững qua các thời kỳ lạm phát thường có hào kinh tế vượt trội.

Biên ròng có thể bị biến dạng tạm thời bởi các khoản thu nhập tài chính đột biến (như thoái vốn công ty con) hoặc hoàn nhập dự phòng.

Khi một doanh nghiệp có chi phí cố định cao vượt qua điểm hòa vốn, mỗi đồng doanh thu tăng thêm sẽ chuyển hóa thành tỷ lệ phần trăm tăng trưởng lợi nhuận hoạt động lớn hơn nhiều.

Đòn bẩy hoạt động là con dao hai lưỡi: Khi doanh thu sụt giảm nhẹ trong thời kỳ suy thoái, lợi nhuận hoạt động có thể rơi tự do và biến thành những khoản lỗ khổng lồ.

Capex cho thấy doanh nghiệp đang ở giai đoạn mở rộng công suất hay thu hoạch. Cần bóc tách thành Maintenance Capex (chi phí bắt buộc để tồn tại) và Growth Capex (chi phí mở rộng để tăng trưởng).

Nhiều ban quản trị phân loại sai chi phí vận hành định kỳ thành Capex để làm đẹp báo cáo kết quả kinh doanh ngắn hạn và trì hoãn ghi nhận chi phí vào lợi nhuận.

Đo lường lượng vốn bị ràng buộc trong hoạt động thường nhật, không bao gồm tiền mặt dư thừa và nợ vay chịu lãi. Doanh nghiệp có vị thế độc quyền có thể vận hành với Vốn lưu động hoạt động âm nhờ chiếm dụng vốn lành mạnh từ nhà cung cấp và nhận tiền trước từ khách hàng.

Sự tăng vọt bất thường của vốn lưu động do phải thu hoặc tồn kho ứ đọng là tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng về chất lượng doanh thu và nguy cơ nợ khó đòi.

Đại diện cho các yếu tố vô hình không thể tách rời như danh tiếng thương hiệu, tệp khách hàng trung thành, bằng sáng chế hoặc đội ngũ nhân sự xuất sắc của công ty được mua lại.

Nếu thương vụ M&A thất bại hoặc không mang lại tăng trưởng như kỳ vọng, doanh nghiệp sẽ phải ghi nhận giảm giá trị lợi thế thương mại (Goodwill Impairment), gây tổn thất nặng nề đến lợi nhuận ròng kế toán.

Vũ khí tài chính tối thượng của Warren Buffett tại Berkshire Hathaway. Float hoạt động như một khoản vay không chịu lãi suất (thậm chí có lãi nếu phí bảo hiểm lớn hơn chi phí bồi thường) giúp gia tăng quy mô đầu tư khổng lồ.

Nếu một công ty bảo hiểm định giá phí bảo hiểm quá thấp để cạnh tranh giành khách hàng, chi phí bồi thường sẽ vượt xa phí thu được, biến Float thành một gánh nặng tài chính độc hại.

Cung cấp một điểm tựa định lượng về giá trị tài sản ròng của công ty. Thường được sử dụng để tính BVPS và hệ số P/B trong phân tích định giá.

Giá trị sổ sách không phản ánh giá trị thị trường thực tế của tài sản cố định (ví dụ đất đai ghi theo giá gốc lịch sử nhiều năm trước) và bỏ qua tài sản vô hình do chính công ty xây dựng.

Giá trị nội tại là một con số ước tính có xác suất, không phải con số cố định tuyệt đối. Mục tiêu của nhà đầu tư thông minh là mua cổ phiếu khi Giá thị trường (Price) thấp hơn đáng kể so với Giá trị nội tại (Value).

Không có bảng tính hay công thức nào cho ra giá trị nội tại chính xác tuyệt đối. Do đó, Biên an toàn (Margin of Safety) là yêu cầu tiên quyết trước khi giải ngân.

Kích thước của vòng tròn năng lực không quan trọng bằng việc biết chính xác đâu là đường ranh giới của nó. Việc ở yên bên trong vòng tròn giúp bạn tránh được những sai lầm thảm khốc.

Nhà đầu tư thường nhầm lẫn giữa 'sự quen thuộc thông thường' (ví dụ hay uống cà phê, hay lướt mạng xã hội) với 'sự hiểu biết sâu sắc về cấu trúc kinh tế của ngành'.